Người Việt ở châu Phi (Phần 1)

Bài luyện dịch Việt-Anh này dựa theo một bài báo của giáo sư Võ Tòng Xuân về chuyến đi của ông đến một số nước ở Châu Phi vào năm 2017.

Sáu Lộc cho ca rô Phi ăn. Ảnh: TBKTSG

Lời kể của một nhà nông học Việt Nam về những lần thăm viếng của ông đến một số nước Châu Phi

Võ Tòng Xuân

(TBKTSG) – Tôi đi Ghana lần thứ ba, lần này là để dự kỳ họp thường niên Hội đồng giám đốc của Trung tâm Phát triển phân bón quốc tế (IFDC) được tổ chức từ ngày 11 đến 13-9-2017.

*Giọng đọc độc giả Đào Mai Quyên, Hà Nội:

Sau khi quá cảnh tại Dubai, tôi lên chuyến bay đến Accra, thủ đô của Ghana – chuyến bay chỉ có duy nhất tôi là người Việt Nam, còn phần lớn là người châu Phi, rồi đến người phương Tây và nhiều người Trung Quốc. Những sân bay quá cảnh khổng lồ ở Trung Đông như sân bay Dubai, Abu Dhabi, Bahrain hay Doha (nay đổi tên là Hamad) làm giàu được là nhờ các tổ chức quốc tế có những chương trình viện trợ cho các nước châu Phi, vì gần như tất cả chuyên gia sang châu Phi làm việc, hội họp… đều bằng tiền của các dự án viện trợ.

Trở lại Ghana lần này, tôi nhận thấy rõ sự tiến bộ của đất nước này. Sân bay quốc tế Kotoka khang trang, tiện nghi hơn, phục vụ nhanh chóng hơn, khâu kiểm tra hộ chiếu và kiểm tra hải quan không bị vòi vĩnh như trước kia. Ra khỏi sân bay, đường ô tô bằng phẳng dẫn về trung tâm thành phố Accra sầm uất với các hoạt động thương mại đa dạng. Diện mạo thành phố cũng thay đổi hẳn với nhiều tòa nhà cao tầng, trụ sở ngân hàng, văn phòng công ty, cửa hàng buôn bán, người đi tấp nập. Các bạn ở Ghana cho biết đó là do tiền Trung Quốc cho vay để đổi lại những ưu đãi khác của Chính phủ Ghana. Hầu hết phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhập vào nước này là từ Trung Quốc, bằng tiền viện trợ của USAID (Mỹ) hoặc tiền vay từ Trung Quốc.

Người Việt sang châu Phi lập nghiệp

Từ năm 2006, nhóm chuyên viên nông nghiệp VAADCO của chúng tôi đã thử đem kinh nghiệm tích lũy từ đồng bằng sông Cửu Long sang giúp một số địa phương ở châu Phi tăng sản lượng nông nghiệp, giảm nghèo đói. Chúng tôi đã gặp những người Việt đến sinh sống, làm ăn ở châu lục này. Tại Senegal và Marocco, có nhiều phụ nữ Việt lấy chồng là lính viễn chinh Pháp ngày xưa. Tại Angola có khoảng 45.000 người Việt sang làm nghề dạy học, buôn bán quần áo may sẵn, rửa ảnh màu hoặc là công nhân xây dựng. Ở Liberia, có người Mỹ gốc Việt sang mở nhà hàng Việt, mua đất trồng trọt với hy vọng tìm được hột xoàn nằm dưới đồng ruộng. Ở Sierra Leone cũng có người mở nhà hàng cơm Việt. Ở Nigeria, Đại sứ quán Việt Nam cho biết có người Việt sang sinh sống bằng nghề buôn bán.

Nhóm chúng tôi từng sang Mozambique hướng dẫn nông dân trồng lúa cho Công ty Ubuntu. Khi lúa chín, nông dân kéo nhau đến xin công ty trả lại đất cho họ. Họ nói trước kia họ không biết trồng gì nên bỏ đất, rồi nhà nước giao đất cho công ty, nay chuyên gia Việt dạy họ biết trồng lúa trúng mùa nên họ xin lấy đất lại để tự trồng. Cũng tại Mozambique, Công ty Viettel đã sang đầu tư và được biết đến nay đã có khoảng 15 công ty khác nữa.

So với Trung Quốc, số người Việt đi làm ăn bên châu Phi là rất ít. Nơi đây, đi đâu cũng thấy người Trung Quốc: trên máy bay, ngoài đường phố, trong các tòa nhà lớn, cửa hàng, tiệm ăn. Họ tới đây có tổ chức theo chủ trương của chính phủ; còn người Việt ta thì mạnh ai nấy đi, tìm cách sống, điển hình như câu chuyện của người nuôi cá rô Phi dưới đây.

Tại Ghana cũng có người Việt sinh sống. Từng có doanh nghiệp xuất khẩu gạo sang đây nhưng do thủ tục rườm rà và không biết rõ thương trường Ghana nên thua lỗ nặng. Một doanh nhân Việt khác là anh Đinh Hồng Thanh đã cùng vợ sang Ghana từ năm 2010 đầu tư nhà máy sản xuất kẹo đồng thời với đầu tư nuôi tôm. Tuy nhiên, chuyện làm ăn của vợ chồng Thanh không thành công vì dân Ghana không mấy thích tôm và lúc đó đồng tiền Ghana bị mất giá 50%, anh bị thâm thủng vốn nặng. Không chịu thua, Thanh điều nghiên thị trường Ghana và nhận ra người dân ở đây rất thích ăn cá rô Phi, giàu nghèo gì cũng thích.

Dịp sang Ghana họp hội đồng chỉ đạo IFDC lần đầu tiên vào năm 2012, tôi quen ông Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Kofi Humado của xứ này. Năm 2014, nhằm lúc tôi sang Ghana lần thứ hai để dự hội nghị, Thanh nhờ tôi thuyết phục ông Humado hợp tác – cho sử dụng hồ nước ngọt của ông ấy tại vùng Agota gần cửa sông Volta để Thanh nuôi cá rô Phi. Lúc đó, ông Humado sắp thôi làm bộ trưởng, lo tranh cử, được bầu làm nghị sĩ Quốc hội. Ông ấy đồng ý giao vùng hồ nước ngọt cho anh Thanh khai thác. Gia đình Thanh đã tìm được anh Phạm Hữu Phước Lộc là dân Tiền Giang, bí danh Sáu Lộc, nổi tiếng về nuôi thủy sản và đem Sáu Lộc sang vùng quê hẻo lánh Agota cùng tạo lập sự nghiệp nơi xứ sở Phi châu này.

[…]


*Bài dịch gợi ý:

Vietnamese in Africa (Part 1)

A famous Vietnamese agronomist recalls his visits to some African countries

By Vo Tong Xuan

(The Saigon Times) – My latest visit to Africa was in Ghana, a nation on West Africa’s Gulf of Guinea. It was my third to this country where I attended an annual meeting of the board of directors of the International Fertilizer Development Center (IFDC) from September 11 to 13.

After transit in Dubai, I boarded a flight to Accra, the capital of Ghana. I was the only Vietnamese on board the plane. The majority of other passengers were from the West and China. Enormous transit airports, such as Dubai, Abu Dhabi, Bahrain and Doha in the Middle East, are thriving partly because of aid for African countries from international organizations, which sponsor almost all experts who come to the Africa for work and business meetings.

Back to Ghana this time, I noted the country’s progress. The Kotoka International Airport was spacious and convenient. Its services were provided at a quicker pace, and I had no problems with my passport and customs checks, as I used to have. The road from the airport to the hectic center of Accra City was smooth. This city is home to a wide range of commercial activities. If my memory served me right (1), the city had changed drastically with many high-rise buildings, bank headquarters, company offices, and busy shops. My friends in Ghana told me that these changes were brought about (2) by Chinese loans in exchange for (3) other incentives of the Ghana Government. Most fertilizers and pesticides are imported from China using aid from the United States Agency for International Development (USAID), or loans from China.

Vietnamese living in Africa

Since 2006, our agricultural experts at Vietnam-Africa Agro-Aquacultural Development Company have put into practice (4) our extensive experience gained from the Mekong Delta in a bid to help local residents raise their agricultural productivity and reduce poverty. We have met quite a few Vietnamese living and doing business in Africa. Some Vietnamese women were married to husbands who were former French expeditionary soldiers in Senegal and Morocco. Around 45,000 Vietnamese nationals are teachers, traders, photography experts and construction workers in Angola. Some Vietnamese Americans operate Vietnamese restaurants while others have purchased farmland in Liberia, hoping to mine diamonds under their paddy fields. Some have also run Vietnamese restaurants in Sierra Leone. According to the Vietnamese Embassy in Nigeria, some Vietnamese traders are living there as well.

Our team once instructed farmers in Mozambique how to cultivate rice for a local company, called Ubuntu. As the rice crop was about to be harvested, these farmers asked the enterprise to return the paddy fields to them. They said they had not known what to grow previously, so they gave up land, and, as a result, the government allocated these lands to the company (5). However, they had learnt rice cultivation from Vietnamese experts and gained bumper harvests. Therefore, they wanted to take back the fields to grow rice plants themselves. Notably, the telecom giant Viettel from Vietnam has established a foothold in (6) this southern African nation, and around 15 other companies will follow suit (7).

In comparison with Chinese communities in Africa, those Vietnamese doing business in the Africa are much smaller. The Chinese have become ubiquitous (8) in this continent—on board airplanes, on the streets, in shops, in cafés and in large buildings. They have come to Africa well-organized under the auspices of (9) their own government. Meanwhile, Vietnamese have come to Africa spontaneously in an effort to earn their living. The following story told by a Vietnamese farmer growing tilapia fish in Ghana may illustrate this common situation.

Among the Vietnamese residing in Ghana, a Vietnamese company once tried to export rice to this African country. This attempt ended in a fiasco (10) as the company lacked any deep understanding of the local market, in addition to cumbersome (11), local procedures. Another Vietnamese entrepreneur, Dinh Hong Thanh, and his wife arrived in Ghana in 2010. They invested in a candy plant and a shrimp farm. However, their products failed to appeal to local tastes (12). Worse still, the cedi, Ghana’s currency, lost 50% of its value. Thanh ran up a huge loss (13), but he stubbornly remained in Ghana to take a closer look at the local market. In the end, he found out that local residents, rich and poor alike, love eating tilapia fish.

During my first visit to Ghana in 2012 for a meeting of the IFDC, I made acquaintance with the country’s then Minister for Food and Agriculture, Clement Kofi Humado. In 2014, I returned to Ghana for the second time to attend another meeting. Thanh then asked me to persuade Humado to allow him to use the minister’s freshwater lake in Agota near the estuary of the Volta River, a main river system in Ghana for raising tilapia. At that time, Humado was about to end his ministership and was busy running for a place in the legislature. Thanh’s family managed to find Pham Huu Phuoc Loc, alias Sau Loc, who was known for his aquaculture expertise in the Mekong Delta province of Tien Giang. Thanh’s family succeeded in convincing Sau Loc to move to the remote Agota village to embark on a new career phase (14).

[…]


*Ghi chú:

(1) If my memory served me right: Thành ngữ “if (my) memory serves me well, correctly, etc.”, theo từ điển Oxford, nghĩa là “if I remember correctly”. Ví dụ: “I think he was called Blake, if my memory serves me right.

(2) these changes were brought about: Ngữ động từ “bring something <> about” nghĩa là “to make something happen”. Ví dụ: “What brought about the change in his attitude?

(3) in exchange for: Cụm từ “in exchange for something” tức là “an act of giving something to somebody or doing something for somebody and receiving something in return”. Ví dụ: “Wool and timber were sent to Egypt in exchange for linen or papyrus.

(4) put into practice: Danh từ “practice” nghĩa là “action rather than ideas”. Ví dụ: “She’s determined to put her new ideas into practice.

(5) allocated these lands to the company: Cấu trúc “allocate something to/for something/somebody” tức là “to give something officially to somebody/something for a particular purpose”. Ví dụ: “The company has allocated $1000 to the team to get the project started.

(6) established a foothold in: Cụm từ “gain/establish a foothold” tức là “a position from which you can start to make progress and achieve your aims”. Ví dụ: “The company is eager to gain a foothold in Europe.

(7) follow suit: Thành ngữ này mang nghĩa “​to act or behave in the way that somebody else has just done”. Ví dụ: “Budget companies have been so successful that other airlines have had to follow suit and lower their fares.

(8) ubiquitous /juːˈbɪkwɪtəs/: Tính từ này thường đứng trước danh từ, có nghĩa “​seeming to be everywhere or in several places at the same time; very common”. Ví dụ: “Coffee shops are ubiquitous these days.

(9) under the auspices of sb/sth: Thành ngữ này hàm nghĩa “with the help, support or protection of somebody/something”. Ví dụ: “The community centre was set up under the auspices of a government initiative.

(10) ended in a fiasco: Danh từ “fiasco” mang nghĩa “something that does not succeed, often in a way that makes people feel embarrassed”. Ví dụ: “The first lecture I ever gave was a complete fiasco.

(11) cumbersome: Tính từ này mang nghĩa “slow and complicated”. Ví dụ: “Doctors are complaining that the system is cumbersome and bureaucratic.

(12) appeal to local tastes: Cụm từ “suit/satisfy/appeal to somebody’s tastes” nghĩa là “provide what someone likes”. Ví dụ: “We have music to suit every taste.” / “The magazine caters for all tastes.

(13) ran up a huge loss: Ngữ động từ “run up a debt/bill etc” nghĩa là “to use so much of something, or borrow so much money, that you owe a lot of money. Ví dụ: “She ran up an enormous phone bill.

(14) embark on a new career phase


Hãy theo dõi Reflective English trên trang Facebook “Reflective English,” nhóm “Biên – Phiên Dịch Tiếng Anh | Reflective English” và nhóm “Tiếng Anh Phổ Thông | Reflective English” nhé!


Tin tức liên quan

Lazada bị First News – Trí Việt khởi kiện vì bán sách giả
Lazada bị First News – Trí Việt khởi kiện vì bán sách giả

1407 Lượt xem

(PLO) – First News – Trí Việt đã chính thức nộp đơn khởi kiện Lazada lên Tòa án nhân dân Quận 1, TP.HCM, yêu cầu Lazada tháo gỡ ngay toàn bộ các thông tin liên quan của các gian hàng bán sách giả (1) bị First News – Trí Việt phát hiện…
Người đàn ông liên tiếp “phun mưa” vào nữ phụ xe buýt (1) khi được nhắc đeo khẩu trang
Người đàn ông liên tiếp “phun mưa” vào nữ phụ xe buýt (1) khi được nhắc đeo khẩu trang

840 Lượt xem

(NLĐO) – Ngày 8-9, đại diện Công ty xe buýt Bảo Yến (đơn vị vận hành tuyến buýt Sơn Tây-Mỹ Đình, Hà Nội) cho biết đơn vị đang thu thập thông tin vụ việc (2) một nam hành khách có hành vi nhổ nước bọt vào người nữ phụ xe buýt. Đơn vị sẽ đề nghị công an xác minh, xử lý với trường hợp này.
Thầy giáo công nhân 10 năm mở lớp học miễn phí
Thầy giáo công nhân 10 năm mở lớp học miễn phí

762 Lượt xem

(VnExpress) – Tan ca, anh Hoàng Trọng Khánh, 39 tuổi, ở quận 9 vội vã về phòng trọ để dạy kèm cho những học trò nghèo.
Có EVFTA, trái cây Việt Nam lợi thế hơn trái cây Thái Lan vào EU
Có EVFTA, trái cây Việt Nam lợi thế hơn trái cây Thái Lan vào EU

593 Lượt xem

TTO – Ngày 17-9, Bộ NN&PTNT và Công ty Vina T&T đã tổ chức lễ (1) xuất khẩu lô trái cây sang châu Âu theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA).
Thổi giá thiết bị y tế không chỉ ở CDC Hà Nội
Thổi giá thiết bị y tế không chỉ ở CDC Hà Nội

955 Lượt xem

(LAO ĐỘNG) – Nguyễn Nhật Cảm (cựu Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật – CDC Hà Nội) cùng 9 người bị cáo buộc nâng khống một số thiết bị y tế phục vụ chữa trị COVID-19. Nhưng thổi giá thiết bị y tế (1) không chỉ ở CDC Hà Nội.
Ngày mai khai trường (Phần 1)
Ngày mai khai trường (Phần 1)

532 Lượt xem

(TBKTSG / Lưu Thị Lương) – Ngày khai trường rất đặc biệt với những ai có liên quan, dính dáng tới chuyện học hành. Tóm gọn là chỉ có những bậc phụ huynh, các cháu học sinh (giàu, nghèo, nhiều độ tuổi) và nhà trường thôi. Riêng nhà trường lại bao gồm hết từ cao tới thấp, từ hiệu trưởng, giáo viên, giám thị tới lao công, bảo vệ.
Đô thị ven biển kỳ vọng thu hút nhà đầu tư 'xuống tiền'
Đô thị ven biển kỳ vọng thu hút nhà đầu tư 'xuống tiền'

437 Lượt xem

(PLO) - Tại buổi hội thảo "Sức hút đô thị biển - Coastal Appeal" do báo Đầu tư  tổ chức sáng 14-10 tại TP.HCM, các chuyên gia và đơn vị phát triển, quản lý bất động sản (BĐS) tỏ ra lạc quan về tiềm năng, sức hút của các đô thị biển trong thời gian tới.
TPHCM kiến nghị Bộ Quốc phòng giao đất làm dự án cửa ngõ sân bay
TPHCM kiến nghị Bộ Quốc phòng giao đất làm dự án cửa ngõ sân bay

478 Lượt xem

(LAO ĐỘNG) – UBND TPHCM (1) vừa có văn bản kiến nghị Bộ Quốc phòng giao đất để thực hiện dự án xây dựng đường nối Trần Quốc Hoàn – Cộng Hòa nhằm giảm ùn tắc cho cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất (2).
Màu áo xanh “gõ cửa từng nhà” (1) hướng dẫn sử dụng Bluezone
Màu áo xanh “gõ cửa từng nhà” (1) hướng dẫn sử dụng Bluezone

902 Lượt xem

(LAO ĐỘNG) – Hiện nay, nhiều người dân vẫn còn thờ ơ, chưa có ý thức cài đặt ứng dụng tiện ích Bluezone để phòng tránh dịch COVID-19. Trước tình hình này, Đảng ủy phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng đã giao cho Đoàn Thanh niên phường ra quân, tuyên truyền hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng Bluezone.
Ý kiến trái chiều khi nam công chức mặc áo dài đi làm
Ý kiến trái chiều khi nam công chức mặc áo dài đi làm

664 Lượt xem

(ZingNews.vn) – “Bên cạnh sự ủng hộ thì cũng có những ý kiến trái chiều. Điều đó cho thấy cộng đồng rất quan tâm đến những giá trị văn hóa truyền thống,” ông Phan Thanh Hải nêu quan điểm.

Bình luận
  • Đánh giá của bạn