Tôi đi tìm chữ

(REFLECTIVE ENGLISH) Tựa bài viết được đặt cho văn vẻ một chút, cho literary and flowery một chút, chứ thực ra, người viết chỉ đang làm công việc thủ công trong việc dịch thuật: tìm từ ngữ tương đồng giữa tiếng Việt và tiếng Anh.

Nếu dịch từng chữ theo kiểu word for word, có lẽ điều bạn cần làm là kiếm một cuốn từ điển to một chút, và với một kiến thức tiếng Anh cơ bản, công việc sẽ ít nhiều trôi chảy, điều mà google hiện đang làm “khá tốt”. Tuy nhiên, ngôn ngữ không chỉ được tạo thành bằng cách nối kết các từ theo nghĩa đen của chúng, mà còn lồng vào trong đó các đặc trưng văn hóa giàu hình ảnh, thể hiện qua thành ngữ, tục ngữ, các phép so sánh, ẩn dụ, các figures of speech như simile and metaphor, so on and so forth.

Sau khi dông dài một chút như thế, tôi xin trở lại chủ đề của mình: đi tìm chữ. Chuyện là tình cờ người viết gặp khó đôi chút khi biên dịch một câu từ tiếng Việt có một expression “chắt bóp từng xu.” Nếu làm biếng, ta có thể dùng từ to save up hoặc to practice thrift, hoặc thậm chí to be frugal cho ra vẻ một chút. Nhưng, “chắt bóp từng xu” là một expression giàu hình ảnh, mô tả ai đó phải tần ngần, toan tính với từng đồng tiền lẻ trước khi mua một món hàng, cho dù tiền xu giờ này chẳng ai còn xài.

Đồng xu là penny trong tiếng Anh. Và tôi quyết định google từ này. Điều lạ lùng xảy ra: tôi tìm thấy, trong các từ điển nổi tiếng như Oxford hay Cambridge, cụm từ to pinch pennies, trong đó pinch là nhéo, là nắm chặt, là chắt, là bóp. Nghĩa là, hai expressions này tương đồng một cách đáng ngạc nhiên. Chú ý tính từ penny-pinching có nghĩa hơi tiêu cực là bủn xỉn.

Hứng thú với kết quả này, tôi đào sâu thêm, và tìm thấy… vàng. Này nhé, In for a penny, in for a pound nghĩa là đâm lao phải theo lao, và trong thành ngữ đó, chữ pound là đồng bảng Anh. Vẫn chưa hết, sừng sững trong đó là thành ngữ Penny wise, pound foolish, nghĩa là lợi bất cập hại. Tôi mới đào đến đấy, bạn thử tìm tiếp xem sao nhé, và nhân tiện tìm thêm từ ngữ liên quan đến money nhé..

Và một lần khác, cũng tình cờ, tôi gặp phải và vò đầu bứt tai – scratching my head trước câu tục ngữ “lấy mỡ nó rán nó.” Biết bắt đầu từ đâu bây giờ! Tôi lại phải nhờ google, sử dụng hai từ khóa là fryfat, theo cú pháp fry + fat + idiom. Ngạc nhiên không kém, tôi tìm thấy Frying the fat out of something, trong www.thefreedictionary.com. Ví dụ như Housing developers fry the fat out of homebuyers chỉ việc các công ty bất động sản kiếm lời bằng cách dùng tiền đóng trước của người mua nhà để phát triển dự án, đúng là “lấy mỡ nó rán nó.”

Vẫn chưa hết, tôi còn tìm thấy Going out of the frying pan and into the fire, nghĩa là Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa. Thật vui khi một chút nỗ lực tìm kiếm lại được richly rewarded như thế.

Nhưng, có lẽ cần nói thêm rằng, để có thể tìm kiếm từ ngữ một cách hiệu quả, bạn phải có một số vốn lận lưng kha khá, có lẽ 7.000 đến 10.000 từ tiếng Anh, cùng một chút kinh nghiệm dịch thuật, giúp bạn “đánh hơi” được liệu cụm từ này có thể có sự tương đồng nào đó trong tiếng Anh hay không. Không phải bất cứ khi nào bị “bí” trước một cụm từ tiếng Việt tôi cũng cố google để tìm cụm từ tương đồng trong tiếng Anh, vì e rằng như thế sẽ rất mất thời gian mà lắm khi hiệu quả lại thấp. Nếu từ/cụm từ đó rất thuần Việt, thì lời khuyên cho bạn có lẽ là đừng cố. Tìm thì sẽ thấy, nhưng quan trọng là cần gõ đúng cửa, phải không các bạn?

Hãy theo dõi Reflective English trên trang Facebook, “Reflective English” và nhóm Facebook, “Tiếng Anh Phổ Thông | Reflective English” nhé.


Tin tức liên quan

Buồn như con chuồn chuồn
Buồn như con chuồn chuồn

2459 Lượt xem

Có lẽ ít nhiều một số người trong chúng ta đôi khi cũng đặt câu hỏi – bâng quơ cho vui thôi – rằng Is the dragonfly really sad? Hoặc con gián có chán không.
Từ “in” and “out” đến “ins and outs”
Từ “in” and “out” đến “ins and outs”

1708 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Tôi biết mình đối mặt với chút rắc rối khi tình cờ gặp câu “She is in with the right man”. Chà chà, hơi lạ đấy.
Religious Life: Lent | Mùa chay Công giáo
Religious Life: Lent | Mùa chay Công giáo

1530 Lượt xem

Học tiếng Anh, tìm hiểu ý nghĩa Mùa chay Công giáo: Buông bỏ cái xấu và đón nhận và giữ lòng với cái tốt. Học các cặp tổ hợp từ trái nghĩa.
Đừng so sánh cam với táo
Đừng so sánh cam với táo

2191 Lượt xem

Có lẽ với người phương Tây, cam và táo là hai loại trái cây phổ biến nhất, và do vậy, sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu hai từ oranges và apples được dùng nhiều trong ngôn ngữ hàng ngày, dĩ nhiên không chỉ mang nghĩa cam và táo.
Anh Ngữ Học Thuật
Anh Ngữ Học Thuật

2059 Lượt xem

Academic Reading & Writing for IELTS: Linguistic Features of Academic Writing Phần nhiều bài viết học thuật hay báo cáo nghiên cứu khoa học bắt đầu với việc đặt vấn đề trong hoàn cảnh xã hội hay tự nhiên; nối tiếp là hiện tượng, sự cố hay xu hướng phát triển; lý giải nguyên nhân và hệ quả liên đới; cuối cùng là giả định đánh giá tác động sau này.
Tôi nhầm, Á-đù không phải là tiếng chửi thề
Tôi nhầm, Á-đù không phải là tiếng chửi thề

2952 Lượt xem

Xin lỗi độc giả trước, khi phải nói ngay là từ Á-đù khá phổ biến trên Facebook và các nền tảng xã hội khác. Đôi khi đọc lướt qua, tôi lẩm bẩm không hiểu sao nhiều bạn trẻ ngày nay thích chửi thề đến thế, cho đến một ngày, tôi gặp từ Aduh, cũng trên facebook, từ một đoạn trao đổi giữa các độc giả Tây.
Phân Tích Bài Đọc Cambridge IELTS 16 Academic: The Future of Work
Phân Tích Bài Đọc Cambridge IELTS 16 Academic: The Future of Work

5560 Lượt xem

Reflective English phân tích ngôn ngữ học thuật qua bài đọc hiểu trích sách Cambridge IELTS 16 Academic, “The Future of Work”.
Learn How We Can Introduce Vietnam’s Tet Celebration to the World of English (Part 1)
Learn How We Can Introduce Vietnam’s Tet Celebration to the World of English (Part 1)

3654 Lượt xem

Chúc mừng năm mới! Happy New Year! Ở bài này, chúng ta tìm hiểu cách giới thiệu Tết (the Lunar New Year holiday, or Tet) bằng tiếng Anh nhé!
Một cách học tiếng Anh thú vị bổ ích: Học tích hợp nội dung và ngôn ngữ
Một cách học tiếng Anh thú vị bổ ích: Học tích hợp nội dung và ngôn ngữ

1341 Lượt xem

CLIL – Content and Language Integrated Learning > Đọc bài báo cập nhật nội dung thông tin khoa học ứng dụng. > Ghi nhận và học từ ngữ chuyên ngành thông dụng. > Chủ động luyện tập từ gốc và tiếp tố căn bản của Tiếng Anh.
Ngôn ngữ của Trump (Kỳ 1)
Ngôn ngữ của Trump (Kỳ 1)

1846 Lượt xem

Chẳng cần thống kê, những người theo dõi chính trường Mỹ thời gian gần đây đều biết rằng Trump nói nhiều. Từ những cuộc tranh luận với ứng viên Dân chủ Joe Biden cho đến các cuộc vận động tranh cử, ai cũng thấy vị Tổng thốnthứ 45 của Hoa Kỳ, Donald Trump, đã nói không biết mệt mỏi, đôi khi nói liên tục vài tiếng đồng hồ.
Học tiếng Anh qua New Scientist: Blood clot risk higher after infection than vaccination
Học tiếng Anh qua New Scientist: Blood clot risk higher after infection than vaccination

1999 Lượt xem

Reflective English phân tích ngôn ngữ học thuật qua một tin New Scientist: “Covid-19 news: Blood clot risk higher after infection than vaccination”.
Long time no see
Long time no see

5010 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Một lối nói thân mật kiểu lời chào cho những người quen biết lâu ngày không gặp mặt, nhưng long time no see chắc chắn là không đúng văn phạm. Hẳn rồi, expression này được xem là một ungramaticality, nhưng kiểu nói tiếng Anh giản lược văn phạm, kiểu pidgin English này, lại được chấp nhận khá rộng rãi trong giao tiếp hàng ngày, và thậm chí trở thành một catchphrase, một câu nói cửa miệng, nơi nhiều người.
Áo dài trong tiếng Anh là… ao dai
Áo dài trong tiếng Anh là… ao dai

3016 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, trong cuộc vận động tranh cử ngày 20-6-2020 tại Tulsa, Oklahoma, đã dùng từ kung flu khi nói đến nguồn gốc đại dịch Covid-19 đang tàn phá nước Mỹ.
Goodness là gì?
Goodness là gì?

3005 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Just for the sake of asking. Hỏi chỉ để hỏi, vì ai cũng biết “goodness” nghĩa là sự tốt lành. Nhưng bài viết không nói về sự tốt lành, mà là về “cái sự.”
Dịch tục ngữ?
Dịch tục ngữ?

4059 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Nếu dịch nghĩa là phản, to translate is to betray, thì điều này đặc biệt đúng khi đề cập đến tục ngữ (proverbs) hay thành ngữ (idioms). Nếu bạn bỏ công tìm thành ngữ “Lúng túng như gà mắc tóc” trong tiếng Anh chẳng hạn, thì có lẽ bạn sẽ uổng công. Thử google thành ngữ này, kết quả “Embarassing as a chicken with hair” chắc chắn sẽ khiến cho bạn thật sự… lúng túng.
Khi quỳ gối có nghĩa là phản đối
Khi quỳ gối có nghĩa là phản đối

2854 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Những ngày đầu tháng 6-2020, sau sự kiện một cảnh sát Mỹ ghì cổ – putting a knee on the neck – gây ra cái chết của người đàn ông da màu George Floyd, báo chí quốc tế tràn ngập hình ảnh người dân Mỹ xuống đường biểu tình phản đối, ôn hòa có, bạo lực có, cướp bóc có – peaceful, violent, looting.
She’s about a buck twenty-five
She’s about a buck twenty-five

2307 Lượt xem

REFLECTIVE ENGLISH – Tựa bài hơi đánh đố. Có thể có người hiểu đúng, có người hiểu sai, và có lẽ cũng có không ít người chẳng hiểu gì cả, nếu chưa từng gặp cụm từ này. Các bạn cũng thế, và tôi cũng thế, nếu chưa gặp thì… đành thú nhận là không hiểu.
Ngôn ngữ của Trump (Kỳ 2)
Ngôn ngữ của Trump (Kỳ 2)

1818 Lượt xem

Trong kỳ trước, chúng ta đã đề cập đến hai từ Bigly và Covfefe của Trump. Nhiều người thắc mắc không biết Tổng thống dùng hai từ này với nghĩa cụ thể như thế nào.
Thế Giới Chủ Quan và Khách Quan, Thế Giới Cảm Nhận và Thực Tại
Thế Giới Chủ Quan và Khách Quan, Thế Giới Cảm Nhận và Thực Tại

1679 Lượt xem

(*) Reflective English xin cảm ơn thầy Trần Đình Tâm, một giáo viên tiếng Anh, đã gửi đến bài viết "Thế Giới Chủ Quan và Khách Quan, Thế Giới Cảm Nhận và Thực Tại" này để đóng góp cho mục Real-Life English.
Học tiếng Anh qua New Scientist: Covid-19 Vaccines and Myocarditis
Học tiếng Anh qua New Scientist: Covid-19 Vaccines and Myocarditis

2518 Lượt xem

Reflective English trích dẫn một bài báo từ New Scientist bàn về hệ quả vaccine Covid-19 nhằm phân tích ngôn ngữ khoa học cũng như cách viết báo dễ theo dõi theo từng đoạn văn ngắn, từ 1 đến 3 câu ghép và câu phức ghép.
Trau dồi Anh Ngữ với thông tin khoa học cập nhật
Trau dồi Anh Ngữ với thông tin khoa học cập nhật

1403 Lượt xem

Tạp chí khoa học NATURE: Khảo sát thống kê các loại động vật được bán ra từ chợ động vật Vũ Hán ngay trước đại dịch Covid-19 Sơ lược đối tượng và phương pháp khảo sát; kết quả thống kê; thảo luận phân tích kết luận khoa học

Bình luận
  • Đánh giá của bạn
Đã thêm vào giỏ hàng