Buồn như con chuồn chuồn

Có lẽ ít nhiều một số người trong chúng ta đôi khi cũng đặt câu hỏi – bâng quơ cho vui thôi – rằng Is the dragonfly really sad? Hoặc con gián có chán không.

Tôi không rõ những câu nói tếu táo này có tự bao giờ, nhưng chắc chắn là chúng đã rộ lên thành câu nói cửa miệng của giới trẻ - thành catchphrases for the young – từ sau khi cuốn Sát thủ đầu mưng mủ ra đời cách đây ít năm, để rồi có cả những tiểu phẩm, những clip ca nhạc mượn những câu nói ngẫu hứng này để có thêm gia vị.

Và, một câu hỏi khác: liệu có bao nhiêu câu nói kiểu này kinh qua thời gian để đi vào kho tàng thành ngữ tiếng Việt, kiểu như Lanh chanh như hành không muối hay Lừ đừ như ông từ vào đền? Có lẽ không cần phải bàn thêm rằng do các đặc điểm ngữ âm, tiếng Việt rất dễ “nên vần nên điệu,” và có một lợi thế rất lớn trong việc hình thành và phát triển thành ngữ, ca dao…

Thế còn tiếng Anh thì sao, có cách nói nào kiểu như Nhỏ như con thỏ hay Cướp trên giàn mướp không? Câu trả lời là có đấy, dù thật sự là tôi không rõ kiểu nói này phổ biến ở mức độ nào, và có thành trào lưu kiểu như Sát thủ đầu mưng mủ hay không.

Trước tiên, xin phép mổ xẻ một chút về kiểu nói này. Trong phần lớn các tổ hợp từ này, thường người ta chỉ chú ý đến từ đầu tiên là mang nghĩa cụ thể, chủ đạo, còn các từ đi sau thường chỉ là “thêm mắm dặm muối” thôi. Ừ thì buồn, còn chú chuồn chuồn không quan trọng; ừ thì nhỏ, còn con thỏ là chuyện khác; ừ thì chán, thây kệ con gián. Và, thậm chí trong những thành ngữ lâu đời như đã minh họa ở trên, thì hành không muối chỉ nhạt nhẽo thôi chứ, ai dám bảo là nó lanh chanh.

Và tiếng Anh, ở khía cạnh này, cũng thật thú vị. Chúng ta cùng xem thử một vài thành ngữ sau nhé.

She is loose as a goose. Cô ấy thật thoải mái, thật sảng khoái, thật thư thái. Rất giống phải không các bạn? Và nghĩa chính nằm ở chữ loose nhé. My girlfriend is nice as pie. Chu cha ơi, bạn gái tôi dễ thương đến bất ngờ. Nghĩa cũng nằm ở nice chứ không phải pie. Bạn gái như thế thì thảo nào I am happy as larry. Dĩ nhiên là hạnh phúc rồi, chẳng phải bận tâm đến anh chàng larry nào đó. Còn fit as a fiddle, tức khỏe như vâm, thì âm tiết đã bớt rhyming, tức ít vần điệu đi một chút, nhưng cùng một kiểu nói.

Cũng có kiểu thành ngữ được cấu tạo tương tự, nhưng nghĩa nằm ở cả hai thành tố. Chẳng hạn busy as a bee (không phải là bận như con rận nhé các bạn), thì từ bee tự nó đã gợi lên hình ảnh cần mẫn, bận rộn rồi, dù nó chỉ đóng vai trò bổ nghĩa cho busy trong thành ngữ này mà thôi. Hoặc là khi ta nói bored to the core, nghĩa là chán đến tận xương tủy, chán lắm lắm, thì từ core cũng đóng vai trò bổ nghĩa tương tự như vậy.

Xin lưu ý với các bạn rằng các ví dụ nêu trên là thành ngữ, chứ không phải là cách so sánh bằng, và do vậy, ta không thêm chữ as trước chúng để thể hiện sự so sánh.

Có một số thành ngữ khác mà nghĩa của nó, nếu không cẩn thận, rất dễ gây hiểu lầm nếu ta không biết nó là thành ngữ mà cứ dịch theo từng từ. Chẳng hạn, a walk in the park chỉ có ý nói đến một công việc dễ dàng, chứ chẳng có công viên hay đi bộ nào ở đây. Hoặc, trên nhóm Biên phiên-dịch tiếng Anh Reflective English, đầu tuần này, có bạn hỏi là by hook or by crook nên dịch thế nào. Cần chú ý là hookcrook giống nhau về hình dáng, trong đó hook là chiếc móc, còn crook là chiếc gậy một đầu uốn cong cũng rất giống hook. Và tùy ngữ cảnh mà ta có thể sử dụng từ khác nhau. Tôi nhớ lời kêu gọi kháng chiến trong sách giáo khoa năm xưa: “Có súng dùng súng, có gươm dùng gươm,” tức là mọi phương tiện có thể.

Để kết thúc bài viết, xin thưa với bạn đọc là kiểu nói được trình bày trong bài viết này là rất informal, rất thoải mái trong văn nói, nhưng tôi không thấy có thật nhiều trong tiếng Anh, vốn rất khác biệt với tiếng Việt về nhiều phương diện. Nhưng, nếu bạn vẫn muốn biết buồn như con chuồn chuồn dịch như thế nào, thì tôi xin kể cho bạn một mẩu chuyện thật ngắn. Có lần, khi giao tiếp với một người bản ngữ, tôi nói đùa rằng I am sad as a rat. Không biết có phải vì có nhiều công trình nghiên cứu về sad rat ở Tây hay không mà anh bạn Tây phá ra cười, và gave a thumbs-up.


Hãy theo dõi Reflective English trên trang Facebook “Reflective English,” nhóm “Biên – Phiên Dịch Tiếng Anh | Reflective English” và nhóm “Tiếng Anh Phổ Thông | Reflective English” nhé!


Tin tức liên quan

Never monkey with the beasts
Never monkey with the beasts

3224 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Khi nghe câu nói: Even if you go bananas, never monkey with the beasts, hẳn không ít người sẽ thấy lạ tai, chẳng hiểu “chuối” và “khỉ” có liên quan gì với nhau không. Động từ to monkey, cho dù xuất phát từ khỉ, đã biến đổi nghĩa đi ít nhiều. Nhưng thôi, chúng ta sẽ trở lại với câu này vào cuối bài viết, khi mọi chuyện đã “hai năm rõ mười”.
Áo dài trong tiếng Anh là… ao dai
Áo dài trong tiếng Anh là… ao dai

1464 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, trong cuộc vận động tranh cử ngày 20-6-2020 tại Tulsa, Oklahoma, đã dùng từ kung flu khi nói đến nguồn gốc đại dịch Covid-19 đang tàn phá nước Mỹ.
Trên cả tuyệt vời
Trên cả tuyệt vời

1961 Lượt xem

Tựa bài viết là một cách nói rất phổ biến, trong tiếng Việt lẫn tiếng Anh, đến mức nhiều tổ hợp từ (collocation) dạng như thế này được một số từ điển phân loại như là thành ngữ - idiom, cho dù có nhiều ý kiến cho rằng kiểu nói này rất informal, không phù hợp với văn phong nghiêm túc.
Đừng so sánh cam với táo
Đừng so sánh cam với táo

926 Lượt xem

Có lẽ với người phương Tây, cam và táo là hai loại trái cây phổ biến nhất, và do vậy, sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu hai từ oranges và apples được dùng nhiều trong ngôn ngữ hàng ngày, dĩ nhiên không chỉ mang nghĩa cam và táo.
Goodness là gì?
Goodness là gì?

1506 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Just for the sake of asking. Hỏi chỉ để hỏi, vì ai cũng biết goodness nghĩa là sự tốt lành. Nhưng bài viết không nói về sự tốt lành, mà là về “cái sự.”
In-person voting, mail-in voting, và absentee voting (Part 2)
In-person voting, mail-in voting, và absentee voting (Part 2)

1347 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Như đã trình bày trong bài trước, Election Day kỳ bầu cử này được ấn định vào ngày 3-11-2020. Cử tri đoàn – Electoral College – được thành lập bốn năm một lần, gồm 538 electors, để bầu cho ứng viên tổng thống nào đạt quá bán tại từng bang.
Từ láy trong tiếng Anh
Từ láy trong tiếng Anh

1899 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Từ láy, trong tiếng Việt, có lẽ ai ai cũng biết, vì chúng là một phần phổ biến trong ngôn ngữ hàng ngày. Từ láy thường được cấu tạo bởi hai từ đơn, có đặc điểm giống nhau chỉ ở nguyên âm như hấp tấp, hoặc phụ âm như long lanh, hay có thể giống nhau cả nguyên âm và phụ âm như luôn luôn.
Khi quỳ gối có nghĩa là phản đối
Khi quỳ gối có nghĩa là phản đối

1516 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Những ngày đầu tháng 6-2020, sau sự kiện một cảnh sát Mỹ ghì cổ – putting a knee on the neck – gây ra cái chết của người đàn ông da màu George Floyd, báo chí quốc tế tràn ngập hình ảnh người dân Mỹ xuống đường biểu tình phản đối, ôn hòa có, bạo lực có, cướp bóc có – peaceful, violent, looting.
Thế Giới Chủ Quan và Khách Quan, Thế Giới Cảm Nhận và Thực Tại
Thế Giới Chủ Quan và Khách Quan, Thế Giới Cảm Nhận và Thực Tại

496 Lượt xem

(*) Reflective English xin cảm ơn thầy Trần Đình Tâm, một giáo viên tiếng Anh, đã gửi đến bài viết "Thế Giới Chủ Quan và Khách Quan, Thế Giới Cảm Nhận và Thực Tại" này để đóng góp cho mục Real-Life English.
Quarantini là gì?
Quarantini là gì?

1769 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Nếu không phải là một người bản xứ nói tiếng Anh, một native speaker, thì chúng ta thấy ngôn ngữ Anh nhiều khi thật kỳ cục nhưng cũng lắm thú vị, nhất là trong chuyện ghép hai từ để tạo ra một từ mới.
She’s about a buck twenty-five
She’s about a buck twenty-five

1439 Lượt xem

REFLECTIVE ENGLISH – Tựa bài hơi đánh đố. Có thể có người hiểu đúng, có người hiểu sai, và có lẽ cũng có không ít người chẳng hiểu gì cả, nếu chưa từng gặp cụm từ này. Các bạn cũng thế, và tôi cũng thế, nếu chưa gặp thì… đành thú nhận là không hiểu.
Những con số đặc biệt
Những con số đặc biệt

1389 Lượt xem

(REFLECTIVE ENGLISH) – Từ điển mở www.urbandictionary.com ngày 24-7-2020 chọn Từ ngữ nổi bật trong ngày – Word of the day – là một con số: 864511320. Thật quá sức băn khoăn: làm thế nào mà một dãy số bỗng dưng trở thành từ ngữ nổi bật nhất trong ngày?

Bình luận
  • Đánh giá của bạn
Sản phẩm đã được thêm vào giỏ hàng